Veranderingen in areaal

Kies een soortgroep voor meer informatie. Per soortgroep worden soorten besproken waarvan de areaalgrenzen recent veranderd zijn.

De Natuurkalender richt zich vooral op de bestudering van jaarlijks terugkerende verschijnselen in de natuur: de fenologie. De stijging van de temperatuur sinds het einde van de twintigste eeuw hebben duidelijke verschuivingen laten zien in het tijdstip van bijvoorbeeld bloei, bladontplooiing en het het verschijnen van insecten in het voorjaar. De veranderingen in temperatuur en neerslag hebben ook een effect op het verspreidingsgebied of areaal van planten en dieren.

Door de recente stijging van de temperatuur hebben verschillende dieren en planten zich in ons land kunnen vestigen die voorheen alleen in warmere, zuidelijke streken voorkwamen. Er zijn maar weinig nieuwe soorten in ons land verschenen die een noordelijke herkomst hebben. Een aantal van de "nieuwe soorten" zijn uit gevangenschap in de Nederlandse natuur terecht gekomen, en hebben kunnen overleven door de hogere temperaturen. Bij andere soorten is het verspreidingsgebied vergroot of verschoven tot in ons land.


Gehakkelde aurelia

Het verschuiven van arealen gebeurt doordat populaties in het zuiden van het areaal uitsterven, en nieuwe populaties van die soort zich vestigen aan de noordzijde van het areaal. Bij deze areaalverschuivingen is het belangrijk om in het achterhoofd te houden dat veel natuurgebieden in Nederland erg versnipperd zijn, en het voor soorten vaak moeilijk is met de veranderende temperatuur mee te bewegen naar noordelijke, koelere gebieden. De moderne infrastructuur is vaak nog een extra barriere voor zich verplaatsende soorten. Vooral de mobiele soorten zullen zich kunnen verspreiden, populaties van minder mobiele soorten lopen een grotere kans te verdwijnen. De fenologische veranderingen spelen ongetwijfeld een rol in het tot stand komen van veranderingen in het verspreidingsgebied, maar daar is nog heel weinig over bekend.

Uit verschillende soortgroepen zijn voorbeelden te geven van soorten die recent hun areaal verlegd hebben. Via de links bovenaan deze pagina komt u bij een aantal voorbeelden van soorten die als gevolg van de recente veranderingen in het klimaat al in ons land te zien zijn, en soorten die in de nabije toekomst worden verwacht. Let er wel op dat de natuur een complex geheel is waardoor er altijd een groot aantal factoren invloed hebben op de veranderingen in populaties.