 NatuurkalenderNieuws en agendaMeedoenScholenProjectenWaarnemingenInformatie soortenAchtergrondinformatieLinksZoekenLandbouwTekenHooikoortsEikenprocessierupsGanzen |
|
Februari 2005Amfibieën, reptielen en zoogdieren
Vanaf dit jaar kijkt de Natuurkalender ook naar een
aantal amfibieën, de Ringslang
en de Egel.
Een andere soort die recent is opgenomen in het project
is de Ringslang.
Rond de tweede week van maart zullen de eerste ringslangen (Natrix
natrix) zich weer vertonen, om zich te warmen aan de eerste lentezon.
De ringslangen die net zijn ontwaakt laten zich vaak makkelijker zien
dan later in het seizoen. Het loont dan ook vaak de moeite om vanaf
eind maart met goed weer geregeld bij bekende ringslanglokaties te
zoeken naar deze slang.
De Egel (Erinaceus europaeus) is van de insectenetende zoogdieren de enige echte winterslaper. Tijdens hun winterslaap kan hun lichaamstemperatuur dalen tot zo'n 5° Celcius, afhankelijk van de strengheid van de winter. Zodra de temperatuur in het nest rond de 15 tot 20 graden komt, en de egel is opgewarmd tot ongeveer 34 graden, begint hij wakker te worden. De buitentemperatuur ligt dan tussen de 8 en 10 graden Celsius. Normaal gesproken is dit in april, maar doordat het voorjaar vroeger inzet, worden egels steeds vroeger wakker. Egels die in hun winterslaap worden gestoord, redden het vaak niet. Niet doordat ze doodvriezen, maar doordat ze verhongeren. In de winter kan een egel in de dorre, bevroren omgeving niet genoeg voedsel vinden. Hierdoor heeft hij niet voldoende energievoorraad om opnieuw in winterslaap te gaan en zo de winter te overleven.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
  |
|
Grutto's |
De Tjiftjaf
is een soort die wegtrekt naar landen als Marokko en Zuid-Spanje.
Vaak blijft er ook een enkele Tjiftjaf in Nederland. Bij de Natuurkalender
zijn dit voorjaar al 13 waarneming gemeldt van overwinteraars die
met het mooie weer begonnen te zingen. De meeste Tjiftjaffen die in
het zuiden hebben overwinterd, zullen pas rond half maart in Nederland
arriveren. Plotseling hoor je dan overal Tjiftjaffen roepen. Zien
doe je ze al snel niet meer, want het zijn onopvallende vogeltjes
die zich in het gebladerte van loofbomen ophouden. Als ook nog de
Fitis terugkomt
in april wordt het helemaal lastig. Deze lijkt erg veel op de Tjiftjaf,
allen heeft deze lichtere poten. De zang is gelukkig helemaal anders,
zodat je alleen aan de zang al kunt afleiden dat ook de Fitis er weer
is.
De eerste Tjiftjaf werd vorig jaar gemiddeld op 19 maart gezien, de
Fitis op 2 april.
Planten
 |
|
|
Na de echte winterbloeiers (Sneeuwklokje, Toverhazelaar,
Winterakonieten en Winterjasmijn) zijn al veel waarnemingen binnengekomen
van bloei van de Hazelaar
(Corylus avellana), en kruidachtige planten als Fluitenkruid
en Speenkruid.
Van deze laatste soort zijn nu al zo'n 30 waarnemingen binnengekomen.
De meeste eerste waarnemingen worden gedaan in de loop van maart,
maar de warme periode begin januari zorgde ervoor dat veel planten
sneller uitliepen. De gemiddelden voor de voorjaarsbloeiers zullen
dit jaar waarschijnlijk wat vroeger uitkomen dan normaal.
Ook de Witte
en Zwarte
els kunnen begin februari in bloei komen. Al in de herfst hangen
kant en klare katjes aan de bomen, in de vorm van stijve rolletjes.
Deze openen zich in het voorjaar en laten dan het stuifmeel los. De
Zwarte els is in Nederland een algemene plant, de Witte els is veel
aangeplant en nu ook vrij algemeen. Beide soorten zijn éénhuizig:
dezelfde plant heeft zowel mannelijke als vrouwelijke katjes. De mannelijke
katjes zijn lang, de vrouwelijke kleiner en eivormig. Deze laatste
ontwikkelen zich tot de vrucht, de zogenaamde elzenproppen. Wanneer
de plant in het vroege voorjaar bloeit, zitten die van het voorgaande
jaar vaak nog aan de struik. (Kijk op de soortbeschrijvingen
voor het onderscheid tussen deze twee soorten).
De Sleedoorn
is in het voorjaar een opvallende verschijning. In de loop van februari
(gemiddeld 14 maart over 2001-2004) komen de eerste planten in bloei,
terwijl er nog geen blad aan de Sleedoorns zit. Ze hebben witte bloemen,
die nectar bieden aan de eerste insecten die vroeg in het voorjaar
verschijnen.
 |
Plantensoorten om deze maand op te letten:
|
| Klein hoefblad | |
Vlinders
14 februari
 |
|
Zonnende Dagpauwoog |
Het zijn buiten nog niet echt de omstandigheden waaronder
je vlinders kunt verwachten, maar veel eerste vlinders zijn in januari
al gezien. Toen er zich een warme periode voordeed, vlogen er snel
een aantal soorten die als vlinder overwinteren als de Dagpauwoog
en Kleine
vos. Juist deze "vlinderoverwinteraars" zijn er
in het voorjaar het snelst bij en verschijnen als eerste. Immers,
de soorten die als pop, rups of eitje overwinteren, moeten bij het
warmer worden in het voorjaar nog een stukje van hun ontwikkeling
afmaken en de zogenaamde vlinderoverwinteraars hoeven dat niet.
Mocht het de komende tijd weer een beetje warmer worden, dan zullen
er weer vlinders beginnen te vliegen. Bij deze vroege waarnemingen
gaat het wel maar om een klein aantal vlinders. De "gewone"
vliegtijd, wanneer de grote massa van de vlinders vlinders vliegt,
is later in het voorjaar, wanneer de buitentemeratuur voor de vlinders
overal warm genoeg is om te vliegen, en er ook planten bloeien waar
ze nectar kunnen vinden.
Overwinterende Atalanta's?
De Atalanta
is een trekvlinder en overwintert normaal gesproken niet in Nederland.
De laatste jaren zijn er aanwijzingen dat dit in de afgelopen zachte
winters toch wel eens voorgekomen is. Heeft u een overwinterende Atalanta
in huis of in de schuur, laat het ons dan weten via natuurkalender@wur.nl.
Libellen
 |
|
Vuurjuffer (Pyrrhosoma nymphula) |
Libellen in het voorjaar
In deze periode van het jaar vliegen er nog geen libellen. Komend
voorjaar zal half april als eerste de Vuurjuffer
weer gaan vliegen. Voor de beginnende libellenwaarnemer is dit misschien
ook een goed moment om een begin te maken met het leren herkennen
van libellen. Er vliegen dan nog weinig soorten, en steeds komt er
ééntje bij. Met een goede veldgids kunnen de meeste algemene soorten
relatief gemakkelijk op naam gebracht worden.
Historische kalender van februari
Van een van onze waarnemers ontvingen we een oude kalender, waarop per dag aangegeven staat wat er rond die tijd buiten gebeurt. Een soort Natuurkalender dus. Elke maand zullen we een maand van deze kalender bespreken.
Een greep uit de gebeurtenissen:
3
februari: de kamperfoelie ontluikt
4 februari: de Leeuwrik zingt
9 februari: het sneeuwklokje bloeit
13 februari: het roodborstje zingt
18 februari: de lijster zingt
19 februari: de abeel bloeit
21 februari: de manlijke katjes van de els bloeien
23 februari: de ooijevaars en kwikstaarten komen, zoo ze bijzonder
vlug zijn
27 februari: de kramsvogels verhuizen
28 februari: de citroenvlinder vertoont zich
Copyright © 2012 Leerstoelgroep Milieusysteemanalyse
, Wageningen UR.
