Natuurkalender in Europa – Fenologie wereldwijd (1)

Waarnemingen in Europa bij elkaar

20 juli 2005

De verlenging van het groeiseizoen als gevolg van de hoge temperaturen in de afgelopen jaren is niet alleen in Nederland opgetreden. In heel veel Europese landen zijn vergelijkbare veranderingen waargenomen. Om de effecten van klimaatverandering op de lengte van het groeiseizoen in de verschillende landen beter met elkaar te vergelijken is in 2004 het COST725 programma gestart. Het doel van dit programma is om van een beperkt aantal soorten alle fenologische waarnemingen uit het verleden uit heel Europa bij elkaar te brengen. Deze waarnemingen worden vervolgens gratis beschikbaar gesteld via internet. De Natuurkalender speelt als vice-voorzitter en beheerder van de website een belangrijke rol in de coördinatie van het COST725 programma. Op 8 en 9 september 2005 komen vertegenwoordigers uit 26 landen weer bijeen in Garmisch Partenkirchen (Duitsland) om verdere afspraken te maken.

In de meeste Europese landen zijn de afgelopen tientallen jaren fenologische gegevens verzameld. Het gaat vooral om gegevens van planten (wilde planten, landbouwgewassen en fruitsoorten). Ook van dieren zijn gegevens verzameld (vogeltrek, het leggen van eieren en de verschijning van insecten). De waarnemingsnetwerken verschillen van elkaar. Ze kijken naar andere planten en dieren en gebruiken soms andere definities voor bijvoorbeeld bladontplooiing. Om de effecten van klimaatverandering voor heel Europa zichtbaar te maken gaat COST725 de waarnemingen selecteren en standaardiseren. De uitdaging is om alleen die waarnemingen van planten en dieren te verzamelen die in zoveel mogelijk landen en over zoveel mogelijk jaren verzameld zijn en waarbij de definities voor bloei, bladontplooiing en bladval vergelijkbaar zijn.
Naast het bijeen brengen van de waarnemingen en het beschikbaar stellen via internet ontwikkelt het COST725 programma ook nieuwe methoden om de waarnemingen te analyseren en te communiceren.

De gegevens worden gebruikt voor onderzoek naar de effecten van klimaatverandering en zullen bruikbaar zijn voor beleidsmakers, de landbouw, het toerisme en de gezondheidssector.

Het COST programma wordt gefinancierd door de Europese Commissie en de Europese Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek. In totaal werken 26 Europese landen, waaronder Nederland, gezamenlijk aan het COST725 programma mee. Hiermee is COST725 een van de grootste COST programma’s in Europa.
Betrokken landen:
België, Bulgarije, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slowakije, Slovenië, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk en Zwitserland.

Meer informatie over COST725 kunt u vinden op www.cost725.org.

In het kader van ‘Fenologie wereldwijd’ zal hier de komende tijd regelmatig iets verschijnen over het werk van wereldwijde fenologienetwerken.