Weer last van wespen?

4 augustus 2005

Elk jaar ondervinden we in Nederland in de zomermaanden last van wespen. Vooral in de maand augustus veroorzaken ze veel overlast op terrassen en in achtertuinen. Tegen die tijd zijn de wespennesten op volle sterkte. Gelukkig zijn er geen redenen om aan te nemen dat er dit jaar weer zo'n wespenplaag komt als vorig jaar.

Tijdens de ontwikkeling van het wespennest worden de wespenlarven door de werksters gevoed met insecten. Als tegenprestatie scheiden de larven bepaalde zoetstoffen af die door de werksters gegeten worden. Op een gegeven moment gaat de koningin eitjes leggen waaruit nieuwe koninginnen en mannetjes geboren worden. Ook het aantal larven in het nest neemt af waardoor de werksters minder te doen hebben en ze ook minder voeding krijgen. De volwassen wespen gaan dus op zoek naar zoetigheid die ze in overvloed vinden op plaatsen waar ook de mensen komen. De wespen worden dan ook wel limonadewespen genoemd.

Vorig jaar was er in Nederland sprake van een wespenplaag. Er waren meer wespen en ze waren veel vroeger dan normaal. Al in juni werden wespennesten verwijderd. Waarschijnlijk was dit het gevolg van de warme zomer van 2003 en de zachte winter die daarop volgde.

Dit jaar zijn er geen redenen om een wespenplaag te verwachten. De zomer van 2004 was vrij warm, maar haalde het niet bij de zomer van 2003 die zeer extreem was. Ook was de zomer vrij nat. De daaropvolgende winter leek eerst erg zacht voorbij te gaan, maar het eerste deel van maart was bijzonder koud. Dit zal het verschijnen van de wespenkoninginnen vertraagd hebben.

Aan het einde van het jaar sterven vrijwel alle wespen, met uitzondering van de koninginnen. Zij zoeken een beschut plekje op om te overwinteren. Een zachte winter kan zowel een positief als een negatief effect hebben op de overlevingskansen van de wespen. Een grotere kans op overleven door minder vorst kan teniet gedaan worden doordat insecten die niet als ei overleven meer last kunnen hebben van schimmels in warme winters. Het is onduidelijk of dit bij wespen het geval is.

Normaal gesproken komt de koningin vanaf half april uit de winterschuilplaats tevoorschijn en begint vervolgens een nest te bouwen en eitjes te leggen. Het moment van verschijnen wordt waarschijnlijk bepaald door de temperatuur in de voorgaande weken. De eerste anderhalve maand waarin het nest opgebouwd moet worden staat de koningin er vrijwel alleen voor. Ze moet een begin maken met het bouwen van het nest en het leggen van de eieren. Als de eerste eitjes na 5 dagen uitkomen, moeten de larven gedurende twee weken gevoed worden met insecten waarna ze nog eens twee weken nodig hebben om te verpoppen. Het duurt dus een maand voordat de koningin versterking krijgt bij het verder uitbouwen van het nest en het voeren van de jongen. Totdat de eerste werksters volwassen zijn staat de koningin er helemaal alleen voor. Lage temperaturen en veel neerslag gedurende de eerste weken verkleinen de kans op het succesvol opbouwen van een wespennest door de koningin. Een gemiddeld wespennest telt tussen de 3.000 en 10.000 volwassen wespen.