Grauwe kiekendieven met satelliet-zenders op weg naar Afrika

21 september 2005

De bescherming van de Grauwe kiekendief is in Nederland goed georganiseerd. Mede dankzij de coöperatieve houding van boeren in het Oldambt en Zuidelijk Flevoland weet de soort zich op een niveau van 35-40 paar te handhaven. Wat er echter buiten de broedperiode gebeurd is met raadselen omgeven en daarom presenteert de Stichting Werkgroep Grauwe Kiekendief met trots een nieuw onderdeel binnen haar werkzaamheden. Met behulp van de nieuwste technieken op het gebied van vogeltrek kan het publiek de verrichtingen van kiekendief-vrouwtjes 'Beatriz' en 'Marion' op de voet volgen.

	Vrouwtje Marion vliegend, de antenne is zichtbaar Foto: Hans Hut

Al jaren jeuken de vingers van een aantal Europese grauwe kiekendiefbeschermers om meer te weten te komen over de trek naar de Afrikaanse overwinteringgebieden. Ondanks het gegeven dat er in Europa de laatste honderd jaar duizenden grauwe kiekendieven zijn geringd is het beeld omtrent trekroutes, de snelheid van migratie en de keuze van overwinteringgebieden een raadsel. Op basis van een gering aantal terugmeldingen in Afrika en Zuid-Europa is de theorie van de zogenaamde circulaire migratie ontwikkeld: De grauwe kiekendieven zouden via Spanje naar West-Afrika (met name Senegal) migreren en vanaf daar, aangespoord door grote groepen treksprinkhanen, richting Centraal Afrika (Niger, Tsjaad) meereizen. Vervolgens zouden ze in het vroege voorjaar de gevaarlijke reis via Italië naar Noordwest-Europa aanvangen.

Satelliet-telemetrie: kleine zenders voor grote afstanden
Er cirkelen rond de aarde een groot aantal satellieten. Vijf daarvan zijn uitgerust met een apparaat van het Franse Argos-programma. De zenders op de rug van onze twee kiekendiefvrouwtjes zenden signalen naar de Argos-satellieten die iedere derde dag peilen waar 'Beatriz' en 'Marion' zijn. Hierdoor is het mogelijk om gedetailleerde informatie over de trekroutes, waarschijnlijke tussenstops en migratiesnelheden te verzamelen. Dit in navolging van (veel) grotere soorten als bijv. ooievaar, verschillende soorten arenden en bijvoorbeeld de wespendief. Op de website van de Werkgroep Grauwe Kiekendief zijn verschillende links naar deze projecten opgenomen. De batterijen van de zenders worden door middel van zonnecellen gevoed en als de beide wijfjes de komende drie jaar goed doorkomen dan gaan ze drie jaar lang data uitzenden.

Op de website van de Werkgroep Grauwe Kiekendief kan het publiek de migratie van de twee kiekendiefvrouwtjes volgen. Het eerste deel van de reis ging verrassenderwijs door Duitsland. Opvallend genoeg deden de beide wijfjes bekende broedgebieden van de soort aan. Deze dispersie is mogelijk een belangrijk mechanisme om tijdens het toekomstige broedseizoen rekening mee te kunnen houden.

Bescherming verdient een grensoverschrijdende aanpak
Natuurbescherming is opvallend genoeg nog vaak een nationale aangelegenheid. Binnen het nauwe wereldje van de Europese grauwe kiekendievenbeschermers leeft echter al heel lang het idee dat een grensoverschrijdende aanpak de enige juiste strategie is. Het simpele gegeven dat onze kiekendieven ongeveer de helft van hun leven in Europa leven en de andere helft op het Afrikaanse continent doorbrengen geeft aan dat internationalisering van het beschermingswerk geen overbodige luxe is. Met name de problemen rond de bestrijding van de apocalyptische sprinkhanenplagen met gevaarlijke pesticiden baart ons grote zorgen. We hopen dat de beide zendervrouwen mooie data bij elkaar gaan vliegen tijdens hun reizen over de twee continenten.

	Vrouwtje Marion, net voorzien van een satellietzender Foto: Hans Hut

Voor meer informatie:

Copyright © 2012 Leerstoelgroep Milieusysteemanalyse , Wageningen UR.