Gevolgen warme herfst voor natuur in beeld

8 november 2005

De herfst is uitzonderlijk warm, het ene temperatuurrecord is nog niet gebroken of het volgende wordt gemeld. De natuur reageert op haar eigen manier op deze warmte. Planten staan weer in bloei, bomen die kaal zouden moeten zijn staan nog volop in het groene blad, er worden vlinders en jonge vogels gemeld en de roffel van de grote bonte specht wordt gehoord.

	Fluitenkruid
	Bijvoet
	Bonte wikke
	Braam
	Grasklokje
	Boerenwormkruid
	Klaproos
	Madeliefje
	Paardenbloem
	Rode klaver
	Eikenlaan
	Eikenlaan
	Sleedoorn
	Teunisbloem
	Witte klaver

De meteorologen meldden de afgelopen weken het ene temperatuurrecord na het andere. September en oktober waren beide zeer warm en zeer zonnig. Als de temperatuur de komende dagen hoog blijft zullen er nog meer records gaan volgen.

Bij temperatuurrecords wordt De Natuurkalender vaak benaderd met de vraag hoe de natuur reageert. Dat de natuur snel reageert op weersextremen werd de afgelopen jaren al wel duidelijk met vele bijzondere waarnemingen, eigenlijk al gedurende het hele jaar, maar met name in het voorjaar.

Deze uitzonderlijk warme herfst resulteert ook in een groot aantal bijzondere waarnemingen. Heel veel planten worden (weer) in bloei gezien, bladeren zitten nog aan de bomen en zijn nog groen, een groot aantal vlindersoorten wordt gezien, jonge eendjes en futen zwemmen in het water en de bloemen worden nog veelvuldig bezocht door bijen en andere insecten.

Hieronder staat een overzicht van de bijzonderheden die op dit moment bij ons bekend zijn.

Bloeiende planten
De onderstaande planten zijn de eerste week van november in bloei waargenomen. In de tweede kolom staat aangegeven wat de normale bloeitijd van de plant is.

Plant	Normale bloeitijd
Fluitenkruid	Maart – juni
Sleedoorn	Februari – mei
Maarts viooltje	Februari – mei
Bosanemoon	Februari – mei
Engels gras	Mei – juni
Kruipende boterbloem	Mei –juli
Tuinboon	Mei – juli
Gelderse roos	Juni – juli
Smeerwortel	April – augustus
Bonte wikke	Mei –augustus
Gevlekte dovenetel	April – september
Rode klaver	Mei - september
Moerasvergeet-mij-nietje	Mei – september
Gewone raket	Mei – september
Grote brandnetel	Juni – september
Haagwinde	Juni –september
Bijvoet	Juli – september
Klaproos	Mei – september
Kropaar	Mei – september
Klein kaasjeskruid	Juni – september
Gewone braam	Juni – september
Distels	Juni – september
Middelste teunisbloem	Juni – september
Bereklauw	Juni – september
Boerenwormkruid	Juli – september
Robertskruid	Mei –oktober
Zwarte nachtschade	Juni – oktober
Ridderzuring	Juni – oktober
Klein springzaad	Juni –oktober
Wilde cichorei	Juli – oktober
Vertakte leeuwentand	Juli – oktober
Akkermelkdistel	Juli – oktober
Witte dovenetel	April – herfst
Smalle weegbree	Mei – herfst
Scherpe boterbloem	April – herfst
Witte klaver	Mei -herfst
Grasklokje	Juni – herfst
Stinkende gouwe	April – herfst
Gewone melkdistel	Juni – herfst
Kaal knopkruid	Juni – herfst
Paardebloem	Mei – herfst
Dagkoekoeksbloem	April – diep in herfst
Gewoon duizendblad	Juni – november
Jacobskruiskruid	Juli – november
Herderstasje	Februari – november
Klimop	September – december
Madeliefje	Februari – december
Toverhazelaar	vanaf kerst

Bomen volop in blad
Aan de bomen is het effect van de hoge temperaturen en de grote hoeveelheid zonneschijn heel goed te zien. Heel veel bomen zitten nog volop in blad. De laatste week van oktober zijn de zomereiken normaal gesproken helemaal verkleurd. Veruit de meeste zomereiken hebben echter nog volop groene bladeren. Halverwege november zouden de zomereiken hun blad volledig kwijt moeten zijn maar het is onwaarschijnlijk dat dit nog gaat gebeuren. Beuken die nu nog groene bladeren hebben zijn ook laat. Net als de eik zouden ze vanaf volgende week helemaal kaal moeten zijn.

De berken in Nederland laten een gevarieerd beeld zien. Vanaf half oktober verwacht je dat de bladeren van de berken helemaal verkleurd zijn en tussen eind oktober en de eerste week van november hebben berken normaal gesproken geen blad meer. Er zijn wel berken te vinden die al helemaal kaal zijn, maar ook zijn er nog een groot aantal die volop in blad zitten en waarvan vele nog groene bladeren hebben.

Bomen en struiken die normaal gesproken nu kaal zouden moeten zijn, zijn: acacia, bosbes, els, es, esdoorn, framboos, hazelaar, iep, linde, esdoorn, paardenkastanje, peer, peperboompje, vlier en walnoot. Veel van deze soorten zijn nog met blad te vinden.

Vlinders
Zoals we in 'Natuur deze maand' al vertelden, ontvingen we vanaf de laatste week van oktober van vele waarnemers berichten over volop rondvliegende soorten dagvlinders. Vanuit het Brabantse Veldhoven ontvingen we zelfs nog een soortenlijstje van maar liefst elf soorten dagvlinders allemaal waargenomen in een tuin in Veldhoven en in het natuurgebied de Kampina. Het gaat onder andere om de 'gewone' overwinterende soorten die bij mooi weer in de herfst te voorschijn komen zoals dagpauwoog, kleine vos, gehakkelde aurelia en citroenvlinder en de trekvlinders atalanta en distelvlinder. Daarnaast werden boomblauwtje, icarusblauwtje, kleine vuurvlinder en verschillende verse kleine koolwitjes waargenomen. Ook was er nog een waarneming van een vers bont zandoogje.

Vogels
Vanuit de vogelwereld komen er meldingen van jonge eendjes en jongen futen. Er werd melding gedaan van de eerste roffel van de grote bonte specht in Hantum en op meerdere plaatsen worden zingende merels waargenomen.