Natuur vervroegt

10 juli 2006

Vlinders vliegen steeds eerder en vogels leggen eerder een ei. Dat komt door het warmere voorjaar van de laatste jaren. Dat maakt het Centraal Bureau voor de Statistiek bekend.

Vliegtijd vlinders begint eerder
De afgelopen 13 jaar is de vliegperiode van vroeg in het jaar vliegende vlinders, zoals de argusvlinder, het groentje en het klein koolwitje, gemiddeld met circa 9 dagen vervroegd. Het groentje vliegt zelfs 14 dagen eerder. Het begin van de vliegtijd wordt bij vlinders in sterke mate bepaald door de temperatuur. Dat de vroege soorten eerder in het jaar verschijnen, is daarom waarschijnlijk het gevolg van het warmer worden van het voorjaar.

Vliegtijd vlinders

De getallen links in de grafiek zijn de dagnummers. Dag 1 = 1 januari. Dagnummers 110 t/m 140 vallen dus eind april en in mei.
De zwarte lijn geeft de gemeten vliegtijd weer.

Vervroeging eilegdatum zangvogels
Het vroegere verschijnen van vlinders is een aanwijzing dat andere groepen insecten ook eerder optreden. Vrijwel alle zangvogels, dus niet alleen insecteneters maar ook zaadeters, zijn voor het voeren van hun jongen afhankelijk van insecten. Doordat voedsel eerder beschikbaar komt, beginnen vogels eerder met broeden en leggen ze eerder een ei.
Onderzoek leert dat de vervroeging van de eilegdatum een meer algemeen verschijnsel is. Van de 45 zangvogelsoorten waarvoor gegevens voor de analyse beschikbaar zijn, bleek de gemiddelde eilegdatum over de periode 1986 tot 2005 met circa 7 dagen vervroegd.

Eilegdatum zangvogels

De getallen links in de grafiek zijn de dagnummers. Dag 1 = 1 januari. Dagnummers 120 t/m 140 vallen dus in mei.
De zwarte lijn geeft de gemeten eilegdatum weer.

Vlinders
De gegevens van vlinders zijn afkomstig van het NEM Meetnet vlinders. Van iedere vlindersoort is voor elk jaar bepaald op welke dag van het jaar de eerste 10 procent van de vlinders is waargenomen. De graadmeter is gebaseerd op 19 vroege dagvlindersoorten. Vroege soorten zijn de soorten waarvan de eerste 10 procent van de vlinders voor dagnummer 150 is waargenomen. Meer achtergrondinformatie is te vinden in het Milieu- en Natuurcompendium.

Vervroegd
Verschuiving in het biologisch jaarritme van soorten is meestal een gevolg van veranderingen in het klimaat.

Eilegdatum
De gegevens van vogels zijn afkomstig van het NEM-meetnet nestkaarten. In dit meetnet worden de broedgegevens van tientallen vogelsoorten in heel Nederland geregistreerd. De graadmeter is gebaseerd op de gemiddelde eilegdatum per soort per jaar van 45 zangvogels. De grafiek geeft de trendlijn en het 95-procent-betrouwbaarheidsinterval. Alle natuurstatistieken, waaronder het Meetnet Vlinders en Nestkaarten, worden door het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit en het ministerie van Economische Zaken gefinancierd.

Eerder met broeden
Op 4 april publiceerde het CBS een webmagazine met als boodschap "Vogels broeden steeds vroeger".

Bron: het CBS