Europese fenologie volgt klimaatverandering

31 augustus 2006

Een grootschalige Europese analyse van 125.000 fenologische waarnemingsreeksen laat zien dat de lente de afgelopen 30 jaar gemiddeld zes tot acht dagen vroeger arriveert. De herfst begint gemiddeld drie dagen later. Bovendien laat dit onderzoek zien dat planten echt reageren op klimaatverandering en dat eerder gevonden resultaten die in die richting wezen niet zijn gebaseerd op vooroordelen van onderzoekers. Het onderzoek waaraan ook De Natuurkalender deelnam is recent gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Global Change Biology.

Uit het onderzoek blijkt dat de lente eerder en de herfst later starten door klimaatverandering. De gemiddelde vervroeging van de lente en zomer in Europa was 2,5 dag per tien jaar. Over de periode van 1971 tot 2000 komt dat neer op een gemiddelde vervroeging van zes tot acht dagen. In regio’s zoals Spanje, waar de grootste temperatuurstijging plaatsvond, begon de lente tot twee weken eerder. Bladverkleuring en bladval zijn gemiddeld met één dag per tien jaar vertraagd. Een gemiddelde vertraging van drie dagen over die dertig jaren.

Het onderzoek stelt ook onomstotelijk vast dat de fenologische veranderingen door veranderingen in temperatuur veroorzaakt worden. Een stijging van de temperatuur met 1°C in de maand voordat de gebeurtenis plaatsvindt, resulteert in een vervroeging van lente en zomer met 2,5 dagen en een verlating van bladverkleuring in de herfst met 1 dag.

Het Europese onderzoek omvat meer dan 125.000 waarnemingsreeksen van 542 plantensoorten en 19 diersoorten in 21 Europese landen over de periode 1971 tot en met 2000. Uit de resultaten blijkt dat 78% van alle bladontplooiing, bloei en fruitrijping is vervroegd. Maar 3% is significant verlaat. Veranderingen in bladverkleuring en bladval in de herfst zijn onduidelijk. In sommige landen is sprake van een vervroeging terwijl in andere landen een verlating optreedt.

Een ander doel van het onderzoek was aan te tonen dat eerder gevonden fenologische gevolgen van klimaatverandering niet berustten op vooroordelen, doordat bijvoorbeeld alleen soorten waren onderzocht die zeker resultaat zouden laten zien. Dit onderzoek, waarin meer dan 125.000 waarnemingsreeksen van 561 planten- en diersoorten zijn meegenomen, laat zien dat planten- en diersoorten echt reageren op de temperatuurstijgingen van de afgelopen 30 jaar.

Referentie paper

Menzel, A., T.H. Sparks, N. Estrella, E. Koch, A. Aasa, R.Ahas, K. Alm-Kubler, P. Bissolli, O. Braslavska, A. Briede, F.M. Chmielewski, Z. Crepinsek, Y. Curnel, Å. Dahl, C. Defila, A. Donnelly, Y. Filella, K. Jatczak, F. Mage, A. Mestre, Ø. Nordli, J. Peñuelas, P. Pirinen, V. Remisova, H. Scheifinger, M. Striz, A. Susnik, A.J.H. van Vliet, F.E. Wielgolaski, S. Zach, A. Zust, 2006. European phenological response to climate change matches the warming pattern. Global Change Biology 12:1-8.

Onze nieuwsberichten automatisch ontvangen?