Natuurkalender
Nieuws en agenda
Meedoen
Scholen
Projecten
Waarnemingen
Informatie soorten
Achtergrondinformatie
Links
Zoeken
Landbouw
Teken
Hooikoorts
Eikenprocessierups
Ganzen

Nieuws:

3 februari: Start elzenhooikoortsseizoen uitgesteld door kou

3 februari: Stuur Mark Rutte een groene valentijnskaart

30 januari: Kortere tulpen na vorst

29 januari: Zachte winter doet sneeuwklokje vroeger bloeien

23 januari: Krokusjes dit jaar zeer vroeg


Gevolgen warme herfst voor natuur in beeld: welke planten bloeien nog?


7 december 2006

De herfst was weer uitzonderlijk warm. De gemiddelde temperatuur in september, oktober en november is normaal 10,2ΊC. Vorig jaar was de warmste herfst ooit met een record van 12,0 ΊC. Dat record is dit jaar verpulverd met 13,6 ΊC. De natuur reageert hier op haar eigen manier op. Planten staan nog in bloei, bomen waren veel langer groen en hadden veel langer blad dan normaal. Er worden nog vlinders en jonge vogels gemeld en trekvogels willen nog niet weg. En de extreme herfst beperkt zich niet tot Nederland. Heel Europa heeft ermee te maken.

Welke planten staan bij u tussen 1 en 15 december in bloei?
Om de effecten van de extreem warme december op planten vast te leggen voor onderzoek in aankomende jaren wil De Natuurkalender een momentopname maken. We roepen iedereen op om met behulp van het onderstaande formulier door te geven welke planten tussen 1 en 15 december 2006 in bloei gezien zijn. Dit kunnen zowel wilde als cultuurplanten zijn. Onder het formulier staan de invulinstructies.

De doorgegeven waarnemingen kunt u bekijken door op deze link te klikken.

Het invulformulier is niet meer beschikbaar

 
Forsythia
 
 
Berenklauw
 
 
Kamille
 
 
Klaproos
 
 
Middelste teunisbloem
 
 
Duizendblad
 
 
Dagkoekoeksbloem
 
 
Rode klaver
 
 
Knoopkruid
 
Invulinstructies:
Stap 1:
Vul bij "Naam" uw naam in,
Stap 2:
Bij soort: selecteer de eerste letter van de Nederlandse soortnaam. Vervolgens verschijnen alle soortnamen. Selecteer de juiste soortnaam. Indien de soort niet in de standaardlijst staat kunt u gebruik maken van het open invulveld.

Stap 3:
Vul de datum in wanneer u uw waarneming gedaan heeft (door op de knop "Vandaag" te klikken komt automatisch de huidige datum in beeld).
Stap 4:
Kies de gemeente waar u uw bloeiwaarneming heeft gedaan.
Stap 5:
Klik op "Verzend". U krijgt vervolgens een overzicht van wat u zojuist heeft ingevuld en daaronder de mogelijkheid om direct nog een waarneming in te voeren. Verkeerd ingevoerde waarnemingen kunnen niet gecorrigeerd worden nadat u op "Verzend" geklikt heeft.

Bloeiende planten aanleiding van deze actie
In de eerste week van december zijn een groot aantal meldingen bij ons binnen gekomen en ook de fenolijn van het radioprogramma Vroege Vogels werd nog volop ingesproken. Hieronder staat een overzicht van de bijzonderheden.
De onderstaande planten werden in december in bloei waargenomen. In de tweede kolom staat aangegeven wat de normale bloeitijd van de plant is.

Plant

 

Normale bloeitijd

Akkerklokje (Campanula rapunculoides)   Juni – augustus
Boerenwormkruid (Tanacetum vulgare)   Juli – september
Bosanemoon (Anemone nemorosa)   Maart – mei
Dagkoekoeksbloem (Silene dioica)   Eind april – herfst (-winter)
Distels   Juni – september
Dotterbloem (Caltha palustris)   April – mei, soms weer augustus – september
Duizendblad (Achillea millefolium)   Juni – november
Fluitenkruid (Anthriscus sylvestris)   Maart – juni
Forsythia   Voorjaar
Gewoon sneeuwklokje (Galanthus nivalis)   Februari – maart (- april)
Gewone berenklauw (Heracleum sphondylium)   Juni – herfst
Gewone braam (Rubus fruticosus)   Mei – augustus
Gewone margriet (Leucanthemum vulgare)   Mei – augustus
Gewone melkdistel (Sonchus oleraceus)   Juni – herfst
Goudsbloem (Calendula officinalis)   Mei – november
Grote brandnetel (Urtica dioica)   Juni – herfst
Grote klaproos (Papaver rhoeas)   Eind mei – juli
Hazelaar (Corylus avellana)   Januari – maart
Heggenwikke (Vicia sepium)   Mei – augustus
Herderstasje (Capsella bursa-pastoris)   Maart – december
Herik (Sinapis arvensis)   Mei – september
Hortensia (Hydrangeaceae)   Juni - september
Hulst (Ilex aquifolium)   Mei – juni
Jakobskruiskruid (Jacobeae vulgaris)   Juni – oktober
Japanse kers   Januari – februari
Kaal knopkruid (Galinsoga parviflora)   Juni – herfst
Kamille   Juni – herfst
Klein kruiskruid (Senecio vulgaris)   Januari – december
Knoopkruid (Centaurea jacea)   Juni – herfst
Lavendel (Lavandula)  
Maarts viooltje (Viola odorata)   Maart – mei
Madeliefje (Bellis perennis)   Bijna het hele jaar door
Melkdistel (Sonchus)   Juni – herfst
Middelste teunisbloem (Oenothera biennis)   Juni – september
Muskuskaasjeskruid (Malva moschata)   Juli – september
Paardebloem (Taraxacum officinale)   (Januari -) maart – mei (- december)
Paarse dovenetel (Lamium purpureum)   Maart – oktober
Paarse sering (Syringa vulgaris)   Mei - juni
Perzikkruid (Persicaria maculosa)   Juni – herfst
Kers (Prunus ‘Accolade’)   Februari
Ridderzuring (Rumex obtusifolius)   Juni – oktober
Rode klaver (Trifolium pratense)   Mei – herfst
Rhododendron (Rododendron)   Mei – juni
Scherpe boterbloem (Ranunculus acris)   April – herfst (- winter)
Toverhazelaar  
Wilde cichorei (Cichorium intybus)   Juli – augustus (soms tot de herfst)
Wilgenroosje (Chamerion angustifolium)   Juli – september
Witte dovenetel (Lamium album)   April – herfst
Witte klaver (Trifolium repens)   Mei -herfst
Zwarte nachtschade (Solanum nigrum)   Juni – herfst


Vruchten
Er kunnen nog rijpe bramen en frambozen gegeten worden.

Bladverkleuring en bladval
Deze herfst bleef het blad aan de bomen lang groen en het viel ook later dan in het verleden. Het verleden is wat ons betreft de periode 1900 tot 1968. Van diverse jaren in die periode hebben we waarnemingen van bladverkleuring en bladval. Beuken waren vroeger gemiddeld rond 22 oktober helemaal verkleurd. Dit jaar was dat pas 16 november, 24 dagen later. Het moment waarop de beuken volledig kaal waren was dit jaar 26 november, 16 dagen later dan vroeger. De zomereiken waren 15 dagen later dan vroeger volledig verkleurd en elf dagen later dan in het verleden volledig hun blad kwijt. De witte paardenkastanje was dit jaar elf dagen later dan vroeger volledig verkleurd en twaalf dagen later zijn blad volledig kwijt.

Vlinders
De eerste dagen van december zijn er nog vlinders gemeld. Erg bijzonder. Het zijn vlinders die overwinteren als vlinder en tevoorschijn komen op het moment dat het mooi weer is. Zo zijn de kolibrievlinder, atalanta, gehakkelde aurelia, kleine vuurvlinder en dagpauwoog nog gezien.

Vogels
Veel vogels trekken normaal gesproken bij de eerste vorst richting het zuiden. Met het uitblijven van de vorst blijven zanglijsters en kieviten nog even hangen. De zanglijster is zelfs al weer gehoord. Ook worden nog steeds jonge eendjes gemeld.

Europa
De warme herfst beperkt zich niet tot Nederland. Heel Europa (van IJsland tot Griekenland) heeft te maken met een uitzonderlijk warme herfst. Het tijdschrift Nature geeft aan dat 2006 de eerdere warmste najaren van 1772, 1938 en 2000 met een graad heeft verslagen. September en oktober waren gemiddeld 11 ΊC , dat is 1,8ΊC warmer dan normaal en november was 2,5ΊC warmer dan normaal.

De warmte kan problemen voor de natuur met zich meebrengen. Sommige bomen, zoals de paardenkastanje, kunnen op sommige plaatsen in Europa voor de winter al gaan bloeien, dit levert in de lente problemen op. Vlinders en andere dieren kunnen het signaal missen dat ze in rust moeten gaan voor de winter. Doordat het normale verband tussen temperatuur en voedselbeschikbaarheid weg is kunnen dieren omkomen door de honger.

Eerdere nieuwsberichten over de reactie van de natuur op extreem weer in 2006
  • 9 november 2006: Late herfst
  • 19 oktober 2006: Blaadjes vallen later door warme herfst
  • 9 oktober 2006: Mogelijk twee maanden langer hooikoorts
  • 28 september 2006: Natuur pikt graantje mee van warme zomer
  • 27 juli 2006: Hitte en droogte teisteren inheemse flora en fauna


  • Naar meer nieuws


  • Meer informatie Nederland
  • Trekvogels blijven langer
  • KNMI - het weer


  • Meer informatie Europa
  • Europa’s warmste herfst in 500 jaar (Engels artikel op Nature Online)
  • In Denemarken worden in december nog steeds vlinders gezien
  • In de Alpen is het de laatste 1300 jaar rond deze tijd niet zo warm geweest als nu
  • Onze nieuwsberichten automatisch ontvangen?  



    Copyright © 2012 Leerstoelgroep Milieusysteemanalyse , Wageningen UR.