Grote waternavel
Kijk! Nieuwe buren in de natuur

Ik ben de grote waternavel en ben sinds 1994 vanuit de tuinvijvers naar de Nederlandse waterwegen verhuisd. Ik kan snel groeien in zeer voedselrijk en warm water. Mede onder invloed van de warme zomers kan ik sloten in korte tijd helemaal bedekken totdat je geen water meer ziet.

De grote waternavel (Hydrocotyle ranunculoides) is een moerasplant uit de klimopfamilie. Oorspronkelijk komt de plant uit Noord-Amerika. In Nederland is het een exoot.

Beschrijving
De grote waternavel heeft brede niervormige bladen die aan de voet tot aan de bladsteel zijn ingesneden. Ze zijn onregelmatig 5-lobbig, de middelste lob het duidelijkst ontwikkeld. De bladen zijn aanvankelijk drijvend; bij sterke ontwikkeling kunnen zij drijftillen tot wel dertig centimeter hoog vormen. De bloemen hebben witte of roodachtige kroonbladen en zitten in een enkel scherm.

Leefgebied
De grote waternavel groeit in zoete, voedselrijke wateren, waar hij vaak grote drijftillen vormt.

Verspreiding in Nederland
De grote waternavel is een nog redelijk zeldzame, maar zich sterk uitbreidende, invasieve soort in Nederland. Hij groeit bij warm weer in voedselrijk water, met name in water met een hoog nitraat- en fosfaatgehalte. Hij staat erom bekend binnen afzienbare tijd het gehele wateroppervlak te bedekken waardoor de waterafvoer belemmerd wordt, zuurstofgebrek ontstaat en de gezonde natuurlijke ecosystemen verstoord raken. De uit Noord-Amerika afkomstige exoot werd in 1994 voor het eerst in ons land waargenomen.

Verwijderen
Het kost de waterschappen jaarlijks veel geld om de grote waternavel uit de watergangen te verwijderen. Omdat de plant als schadelijk bestempeld is, mogen tuincentra hem ook niet meer verkopen. Doordat hij op jonge leeftijd echter moeilijk te onderscheiden is van de gewone waternavel, komt hij soms ongemerkt mee in plantenbakken. Om de explosieve groei van de waterplant terug te dringen wil een aantal zuidelijke waterschappen samen met Wageningen Universiteit, de Vlaamse Milieumaatschappij, de provincie Brabant en de Belgische provincies in Vlaanderen onderzoek gaan doen naar een efficiënt beheer van de exoot.

Nut?
Er is ook goed nieuws: mogelijk kan de plant de waterschappen namelijk ook geld opleveren. Onderzoek moet uitwijzen of de verwijderde planten geschikt zijn als bio-brandstof of als grondstof voor de voederindustrie. De grote waternavel heeft namelijk een eiwitgehalte van circa dertig procent. Er wordt al veevoer gemaakt van het veel eiwitarmere eendenkroos. Het nadeel is echter wel dat in grote waternavel gemakkelijk zware metalen ophopen.

Bronnen

Copyright © 2012 Leerstoelgroep Milieusysteemanalyse , Wageningen UR.