Koninginnenpage
Kijk! Nieuwe buren in de natuur

Ik ben de koninginnenpage. Als rups eet ik de bladeren van peen, venkel en dille. Je kunt me vinden in graslanden, bermen, akkers en tuinen met veel bloemen. Tenminste, alleen als het warm genoeg is. Door de stijgende zomertemperaturen ben ik steeds vaker in het noorden van het land te vinden.

Uiterlijk De koninginnenpage (Papilio machaon) is onmiskenbaar met zijn gele basiskleur en de brede, donkere band over de voor- en achtervleugels. Op zijn achtervleugel heeft hij een rode vlek.

Leefgebied
Koninginnenpages worden vooral gezien in graslanden, bermen, akkers en tuinen met veel bloemen. De rupsen leven op allerlei planten die ook in (moes)tuinen en wegbermen aanwezig zijn, zoals worteltjes, wilde peen, dille, pastinaak en wijnruit. Hierdoor kan de soort zich ook verspreid over het hele land voortplanten.

Vliegtijd en gedrag
Koninginnenpages vliegen van eind april tot half juni en begin juli tot half september in twee generaties. In warme jaren vliegt er mogelijk een partiële derde generatie in oktober. De vroegste datum waarop de soort is gezien is 28 maart (er zijn vier vroegere waarnemingen, die alle uit collecties komen en waarvan het thuis opkweken niet is uitgesloten). De laatste datum waarop een vlinder is gezien is 26 oktober.

Verspreiding in Nederland en klimaat
Koninginnenpages komen veel voor in Frankrijk, Italië, Spanje en Zuid-Duitsland. De laatste jaren neemt deze opvallende vlinder ook in Nederland toe. Een jaar of twintig geleden werd de koninginnenpage alleen nog maar in Zuid-Limburg gezien. Inmiddels wordt deze spectaculaire soort ook in de rest van Nederland gevonden, tot de Waddeneilanden aan toe.

In warmere perioden zoals tussen 1930 en 1950 was de soort op veel plaatsen in Nederland aanwezig. Daarna nam de stand weer af en begin jaren zestig was hij door een reeks koude en natte jaren een schaarse soort. Begin jaren tachtig was hij zelfs zeer zeldzaam, met alleen stabiele populaties op de Sint-Pietersberg en rond enkele voormalige mijnbergen in Limburg. Daarna breidde hij zich weer uit en in 2003 was er een grote invasie verspreid over het hele land. Op dit moment is de koninginnenpage een vrij schaarse standvlinder. De vlinders maken omzwervingen over zeer grote afstanden. De omvang van het verspreidingsgebied fluctueert dan ook jaarlijks. Tijdens warme zomers zwerft hij naar het noorden en komt hij verspreid over het hele land voor. In gemiddelde jaren vliegt hij veel schaarser en in ongunstige jaren wordt de vlinder uitsluitend in Zuid-Limburg gezien. Vaste populaties bevinden zich nu in Zuid-Limburg en in Zeeuws-Vlaanderen; de vele zwervende vlinders lijken niet in staat zich ergens permanent te vestigen.

Bronnen

Copyright © 2010 Leerstoelgroep Milieusysteemanalyse , Wageningen UR.